Sudoku'nun modern biçimini Amerikalı mimar Howard Garns icat etti ve ilk kez Mayıs 1979'da Dell Pencil Puzzles and Word Games'te "Number Place" adıyla yayımlandı. Japon yayıncı Nikoli onu 1984'te "Sūji wa dokushin ni kagiru" adıyla Japonya'ya getirdi ve ad Sudoku'ya kısaldı. The Times of London onu 12 Kasım 2004'te basmaya başladıktan sonra dünya çapında bir çılgınlığa dönüştü. Aşağıdaki tarihler ve adlar, her bölümün sonunda belirtilen kaynaklardan gelir.
Indiana, Connersville'den emekli bir mimar olan Howard Garns (1905-1989), bugün Sudoku dediğimiz bulmacayı tasarladı. Mayıs 1979'da Dell Pencil Puzzles and Word Games'te "Number Place" olarak çıktı; 9x9 ızgarada dokuz 3x3 blok ve 1 ile 9'un her satırda, sütunda ve blokta bir kez geçmesi kuralıyla.
Dell imza basmadı. Bulmaca editörü Will Shortz yazarlığı 2005'te çözdü: Garns'in adı katkıda bulunanlar arasında yalnızca Number Place'i içeren sayılarda yer alıyordu. Garns 1989'da öldü ve çılgınlığı hiç görmedi.
Garns daha eski fikirlerden yararlandı. Leonhard Euler 18. yüzyılda Latin kareleri inceledi; bunlar her sembolün her satırda ve sütunda bir kez geçtiği, bloksuz ve çözümsüz ızgaralardır. Fransa'da Le Siècle gazetesi 19 Kasım 1892'de 3x3 alt karelere sahip 9x9 bir sihirli kare bastı ve La France bunu 1895'te geliştirdi. Hiçbiri bugün oynadığımız bulmaca değildi, çünkü hiçbiri satır, sütun ve blok kuralını tek bir çözülebilir bulmacada birleştirmiyordu. (Kaynaklar: Garns'in Will Shortz tarafından 2005'te belirlendiğini aktaran Wikipedia'nın "Sudoku" ve "Howard Garns" maddeleri.)
Sudoku, "rakamlar tek olmalı" anlamına gelen Japonca "Sūji wa dokushin ni kagiru" ifadesinin kısaltmasıdır. Tam ifade, Nikoli'nin başkanı Maki Kaji onu Nisan 1984'te tanıttığında bulmacanın Japonca adı oldu. Sonra her bileşik sözcüğün ilk kanjisini alarak kısalttı: sū (数, sayı) ve doku (独, tek veya yalnız); ortaya 数独, Sudoku çıktı. Ad kuralı tarif eder: her rakam satırında, sütununda ve bloğunda bir kez geçer.
Nikoli ayrıca bulmacalar için kendi standartlarını koydu: simetrik yerleştirilmiş ipucu hücreleri ve bulmaca başına tek çözüm. Sudoku matematiği, tek bir çözümün neden asgari sayıda ipucu gerektirdiğini açıklar. (Kaynaklar: Wikipedia "Sudoku"; orada aktarıldığı şekliyle Nikoli'nin tarihi.)
| Yıl | Olay |
|---|---|
| 1780'ler | Leonhard Euler Latin kareleri inceler |
| 1892 | Le Siècle, 3x3 alt karelere sahip 9x9 bir sihirli kare basar |
| Mayıs 1979 | Howard Garns'in "Number Place" bulmacası Dell Pencil Puzzles and Word Games'te çıkar |
| Nisan 1984 | Nikoli onu Japonya'da "Sūji wa dokushin ni kagiru" adıyla, sonra Sudoku olarak yayımlar |
| 1997 | Wayne Gould Tokyo'da bir kitapçıda bir Sudoku kitabı bulur |
| 12 Kasım 2004 | The Times of London Sudoku yayımlamaya başlar |
| 2005 | Will Shortz Garns'i mucit olarak belirler |
| 2006 | İlk Dünya Sudoku Şampiyonası |
Yeni Zelandalı ve yakın zamanda emekli olmuş bir Hong Kong yargıcı olan Wayne Gould, 1997'de Tokyo'da bir kitapçıda bir Sudoku kitabı buldu. Bulmaca üretebilen yazılım yazmak için yaklaşık 6 yıl harcadı, sonra The Times of London'ı bunları basmaya ikna etti. İlk Times bulmacası 12 Kasım 2004'te çıktı ve diğer İngiliz ve uluslararası gazeteler aylar içinde onu izledi. (Kaynak: Wikipedia "Sudoku".)
Sudoku bugün gazetelerde, kitaplarda, uygulamalarda ve web sitelerinde yaşıyor ve yarışmalı çözme, 2006'da ilk kez düzenlenen Dünya Sudoku Şampiyonası ile örgütlü bir spora dönüştü. Bulmaca tasarımcıları, killer kafesleri veya daha büyük tahtalar gibi ızgaranın kurallarını değiştiren çeşitler icat etmeyi sürdürüyor. Oynamaya başlamak için Sudoku nasıl oynanır yazısını oku ve ana sayfadan bir Kolay bulmaca seç. Öbür uç merak mı uyandırıyor? En zor Sudoku bulmacalarına bak ya da Sudoku beynin için iyi mi diye sor.